خزامی

خزامی» پنجمین اثر سنان انطون، نویسندۀ برجسته و مشهور عراقی است. مضمون پنج رمان و دو مجموعه شعر این نویسنده عراقی مقیم نیویورک، رنج‌های وجودی، اجتماعی، فرهنگی و سیاسی است.

شخصیت‌های اصلی رمان‌های او درگیر مسائل وجودی و گرفتار نظام‌های خودکامه‌‌ هستند. نویسنده گفته: «مسئله من رنج‌ انسان است.» این جمله‌ی کوتاه را می‌توان به عنوان خط اصلی و درونمایه‌ی همه‌ی آثار سنان در نظر گرفت. او در این رمان نیز همین مضمون را دنبال می‌کند، هرچند این بار مکان رویدادها عراق نیست و داستان در امریکا اتفاق می‌افتد.

سامی پزشک بازنشسته‌ی عراقی، به همراه پسرش سعد و خانواده‌ او، به‌تازگی به بروکلین نقل مکان کرده است. او به‌خاطر از دست دادن همسرش در شرایطی بد، حالا از بودن در کنار نوه‌هایش خوشحال است. اما این شرایط چندان طول نمی‌کشد، حافظه‌ی سامی در حال ضعیف شدن است و پسرش مجبور می‌شود او را در خانۀ سالمندان بگذارد. در آن‌جا کارمن، یک پرستار جوان پورتوریکویی از او مراقبت می‌کند.

در اواخر دهه 1990، عمر، جوانی عراقی، به آمریکا می‌آید. عمر به دلیل فرار از خدمت سربازی و از دست دادن گوش خود (براساس قانون خدمت نظام وظیفه در دوران جنگ) با هویتی جعلی از عراق فرار کرده و به آمریکا آمده است. از دست دادن گوش‌ در بغداد، نشانه‌ای از شرم است. آرزوی عمر این است که با جراحی پلاستیک ترمیمی، گوش و کرامتش بازگردد.

در حالی که گذشتۀ سامی با ضعف حافظه‌اش محو می‌شود، عمر آگاهانه تلاش می‌کند تا هویت عراقی خودش را به دست فراموش بسپارد. او در نیوجرسی به‌عنوان یک کشاورز به‌دنبال یک زندگی تازه است. عمر تظاهر می‌کند اهل پورتوریکو است.

این دو خط داستانی مستقل از هم پیش می‌روند. سامی بیشتر وقت خود را در حالت نیمه‌هوشیار به یادآوری گذشته می‌گذراند، در‌حالی‌که عمر تلاش می‌کند آینده‌ای متفاوت برای خودش بسازد. در نهایت، عشق به سنبل وحشی (خزامی) شخصیت‌ها را به هم می‌رساند و فرصتی برای عمر فراهم می‌کند تا از گذشته‌ی دردناک خود رهایی یابد.

داستان بیشتر از دیدگاه سوم‌شخص روایت می‌شود، اما گاهی اوقات در خاطرات سامی روایت اول‌شخص نیز دیده می‌شود. روایتی همه‌جانبه از زندگی شخصیت‌ها اصلی داستان که عمق فرهنگ و آداب و رسوم عراقی‌ها را از دریچۀ نگاه آن‌ها بیان می‌کند. نویسنده با تسلط بر جزئیات فرهنگی و تاریخی کشورش، قصه‌ای خلق می‌کند که علاوه بر جنبۀ داستانی، سندی از زندگی و تاریخ مردمان خاورمیانه نیز به شمار می‌رود.

«خزامی» رمانی است با نثری شاعرانه که خواننده را به سفری در اعماق فرهنگ، تاریخ و دردهای مردم عراق می‌برد. داستانی دربارۀ فقدان و رنج که از عشق، زندگی و پایداری نیز سخن می‌گوید.